Aardgasvrij.
Gewoon op 1 fase.
Veel grondgebonden corporatiewoningen kunnen technisch aardgasvrij worden gemaakt zonder de bestaande 1-faseaansluiting eerst te verzwaren — mits de woning en de installatie aan de juiste randvoorwaarden voldoen.
Waarom wachten op 3 fase, als het in veel gevallen op 1 fase kan?
Veel woningcorporaties gaan ervan uit dat een woning met een aansluiting van 1 × 25 of 1 × 35 ampère eerst naar 3 × 25 ampère moet voordat er geëlektrificeerd kan worden.
Die verzwaring wordt niet meer vanzelfsprekend toegekend. Netbeheerders wegen de beschikbare netcapaciteit mee, en door netcongestie ontstaan er wachttijden. Het gevolg is geen technische discussie maar een planningsprobleem: het aardgasvrij maken van de woning wordt uitgesteld.
Gearceerd: capaciteit die alleen via de netbeheerder beschikbaar komt. Rekenwaarden bij 230 V respectievelijk 400 V.
Netcongestie
Het net is op steeds meer plaatsen vol. Een zwaardere aansluiting is daarmee geen administratieve stap meer, maar een capaciteitsvraag.
Wachttijden
Een aanvraag voor verzwaring kent geen vaste doorlooptijd meer. Die onzekerheid zit in de planning van het hele project.
Vertraging
De verduurzaming schuift op naar het volgende renovatiemoment — en dat kan tientallen jaren verderop liggen.
Onnodige infrastructuur
Er wordt netcapaciteit gevraagd voor woningen die met de bestaande aansluiting mogelijk toe kunnen.
Een renovatie van bijna een ton per woning. En daarna hing er opnieuw een gasketel.
grondgebonden eengezinswoningen
bouwjaar van de woningen
renovatiebudget per woning
Een woningcorporatie ging 38 grondgebonden eengezinswoningen uit 1920 grondig renoveren, voor ongeveer € 85.000 per woning. Na de renovatie werd er opnieuw een gasgestookte CV-ketel opgehangen.
De aanname: aardgasvrij zou binnen de bestaande 1-faseaansluiting niet kunnen, en te duur zijn. Een woning die net voor decennia is vastgelegd, blijft daarmee op gas — terwijl het budget er wél was.
Kan dat slimmer?
Dat is de vraag waarmee dit initiatief begon. Door de snelle ontwikkeling van de installatietechniek is het antwoord voor een groot deel van de grondgebonden voorraad inmiddels: ja, onder voorwaarden.
Aardgasvrij begint niet bij nieuwbouw. Het begint hier.
Een open renovatieconcept. Geen gesloten ecosysteem.
Door de snelle ontwikkeling van de installatietechniek is er steeds meer mogelijk voor redelijk tot goed geïsoleerde woningen met een 1-fase elektriciteitsaansluiting.
Het concept is opzettelijk open. Er zit geen merk, geen gesloten platform en geen verplichte leverancier onder: woningcorporaties kunnen het toepassen met hun bestaande installatiepartners. Wat het beschrijft is de samenhang — welke onderdelen elkaar nodig hebben om binnen één fase te blijven werken.
Zonnestroom
levert terug op dezelfde faseWarmtepomp
lage-temperatuur afgifteDe grootste enkele verbruiker, en de eerste die begrensd wordt als het vermogen krap wordt.
Warm tapwater
boiler of warmtepompboilerLaadt op momenten waarop er ruimte is, niet op het moment dat de piek al hoog staat.
Koken en huishouden
inductie, witgoedKortdurende pieken die zich slecht laten verplaatsen — de sturing houdt er ruimte voor vrij.
Laden
waar een laadpunt aanwezig isHet meest verplaatsbare verbruik in de woning, en daarmee de grootste speelruimte.
Welke onderdelen nodig zijn, en hoe zwaar ze uitgevoerd moeten worden, verschilt per woningtype en per renovatieconcept. Het schema hierboven beschrijft de samenhang, niet één vaste configuratie.
Niet het jaarverbruik is het knelpunt. De gelijktijdigheid is dat.
Een aansluiting begrenst het vermogen dat op één moment geleverd kan worden. Sturing verandert niets aan die grens — het verandert wanneer de woning eronder komt.
Schematisch. De verhoudingen illustreren het principe en zijn geen meetgegevens.
De woning vraagt om energie
Verwarmen, warm tapwater, koken, huishoudelijk verbruik en — waar aanwezig — laden. Niet de jaarlijkse hoeveelheid is het knelpunt, maar wat er tegelijk gevraagd wordt.
Het HEMS bewaakt het beschikbare vermogen
Een Home Energie Management Systeem meet doorlopend wat er op de aansluiting beschikbaar is en wat de woning op dat moment vraagt.
Installaties worden slim aangestuurd
Verbruik dat kan wachten wordt verplaatst; verbruik dat niet kan wachten krijgt voorrang. Waar nodig wordt een verbruiker tijdelijk begrensd in plaats van uitgeschakeld.
Vermogenspieken worden begrensd
Daarmee blijft de gelijktijdige vraag binnen wat de bestaande aansluiting kan leveren, ook op een koude ochtend.
De beschikbare elektriciteit wordt zo efficiënt mogelijk benut
Eigen zonnestroom wordt bij voorkeur in de woning zelf gebruikt in plaats van teruggeleverd.
Een HEMS vergroot de aansluiting niet en heft de vermogensgrens niet op. Het verdeelt het vermogen dat er is, en maakt daarmee méér configuraties haalbaar binnen dezelfde aansluiting — niet alle.
Niet iedere woning kan zomaar van het gas.
Dat is geen voorbehoud achteraf, maar het uitgangspunt. Of een woning binnen de bestaande aansluiting aardgasvrij kan worden gemaakt, hangt af van de woning en de installatie — en dat laat zich per complex vaststellen.
Een voldoende geïsoleerde gebouwschil
De warmtevraag moet omlaag voordat een lage-temperatuursysteem de woning comfortabel kan houden. Dit is de eerste toets, niet de laatste.
Een goed werkend ventilatiesysteem
Een beter geïsoleerde schil verplaatst de opgave naar de ventilatie. Zonder die stap verschuift het probleem van energie naar binnenklimaat.
Een passend warmteafgiftesysteem
Radiatoren, convectoren of vloerverwarming moeten de warmte bij een lagere aanvoertemperatuur kwijt kunnen.
Correcte dimensionering van de installaties
Te ruim gedimensioneerd kost onnodig vermogen; te krap kost comfort. Beide zijn op een 1-faseaansluiting direct merkbaar.
Inzicht in elektrisch vermogen en piekbelasting
Wat vraagt de woning tegelijk, op het ongunstigste moment van het jaar? Dat is de maatgevende vraag, niet het jaarverbruik.
Slimme aansturing waar dat nodig is
Niet elke woning heeft sturing nodig. Waar de gelijktijdige vraag tegen de grens aan loopt, is het het verschil tussen wel en niet haalbaar.
De exacte configuratie moet per woningtype en renovatieconcept technisch worden beoordeeld.
Van zoveel mogelijk opwekken naar zo slim mogelijk gebruiken.
Naast de techniek is er een reden vanuit woonlastenbeheersing om slimmer met elektriciteit om te gaan. Twee aangekondigde wijzigingen maken het moment van gebruik financieel belangrijker.
Schematische weergave van een etmaal. De vormen illustreren het principe en zijn geen meetgegevens.
Einde salderingsregeling
Volgens de huidige planning verdwijnt de salderingsregeling per 1 januari 2027. Zelf gebruiken van de eigen zonnestroom wordt daarmee aantrekkelijker dan terugleveren.
Tarieven per moment van de dag
Vanaf 1 januari 2029 gaan netbeheerders naar verwachting werken met tarieven die per moment van de dag verschillen. Wie zijn stroom op een slim moment gebruikt, houdt de energierekening dan lager.
Waarom dit voor woningcorporaties uitmaakt.
Meer renovaties kunnen door
Minder afhankelijkheid van een voorafgaande netverzwaring, en daarmee minder projecten die op één externe stap blijven wachten.
Minder vertraging
Netcongestie hoeft niet automatisch het volledige verduurzamingstraject stil te zetten.
Grip op woonlasten
Slim eigen gebruik van elektriciteit wordt financieel belangrijker naarmate saldering verdwijnt en tarieven gaan variëren.
Werken met bestaande partners
Het concept is toe te passen met de installatiepartners waarmee u nu al werkt. Geen nieuwe keten om in te richten.
Een open concept
Geen gesloten ecosysteem als uitgangspunt. De samenhang ligt vast, de invulling niet.
Voorbereid op een slimmer energiesysteem
Een HEMS en actief load management maken de woning flexibeler op het moment dat het energiesysteem daarom vraagt.
Bekijk hoe aardgasvrij op 1 fase er in de praktijk uitziet.
Wilt u weten hoe we dit concept samen kunnen realiseren? Kom langs op onze stand tijdens WoCoDa 2027. We laten de opbouw zien, de sturing, en waar de grenzen liggen.
Welke woningen in uw bezit zouden op 1 fase aardgasvrij kunnen worden?
Laten we samen bekijken waar de technische en financiële mogelijkheden liggen.
Een inhoudelijk gesprek over uw complexen, niet een verkooptraject.
Woningtype, bouwjaar, huidige aansluiting en het label of de isolatiestaat van de schil.
Waar mogelijk met de installatiepartners waarmee u al werkt.